عبد الرضا سالار بهزادى

135

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

گسترده فتوحات اخير ابراهيم خان در آن حدود و اعمال مقتدرانهء حاكميتش در نواحى تازه فتح شده مجبور به تسليم شد و در گزارش نهايى حكم انگليسى كه براى تصويب ناصر الدين شاه تقديم گشت ، خط سرحدى ايران و كلات بدين ترتيب توصيف شد : « از شمالىترين نقطه يا دورترين نقطه به دريا كه حركت كنيم خاك كلات از سمت مغرب محدود است به منطقهء وسيع ديزك [ دزك ] كه متعلق به ايران است و مركب از چندين ده و قصبهء كوچك مىباشد كه قريه‌هاى سرحدى آن به نام جالق و كلاغان [ كله‌گان ] موسوم است . قدرى پائين‌تر از دو قريهء اخير قصبهء كوچك كوهك واقع است كه با پنجگور و پاروم و ساير توابع آنها همه جزء كلات محسوب مىشوند . پائين‌تر از پنجگور در سرحد كلات به سمت دريا بوليدا [ بليده ] واقع است كه شامل ضميران [ زمنيان ] و چند نقطهء كوچك ديگر مىباشد موسوم به موند [ مند ] و دشت ، در طول خط سرحدى ايران دهات يا قصباتى هستند كه جزء سرباز و باهو دشتيارى محسوب مىگردند . حدود دشت در نقشه به وسيلهء خط طويلى كاملا مشخص است كه از وسط تپه‌هاى درابل عبور مىنمايد كه ما بين رودخانه‌هاى باهو و دشت واقع شده و به سمت دريا ممتد مىشود تا برسد به خليج گوادر » . 245 پس از آنكه هيأتهاى طرفين به تهران رسيدند ، در اوّل اوت هيأت انگليسى همراه با ميرزا معصوم خان در وزارت خارجه با ميرزا سعيد خان مؤتمن الملك وزير خارجهء ايران ملاقات كرده و وزير خارجه پس از رسيدگى به اسناد ، قرار فيصلهء قطعى كار را به امر و نظر شاه موكول نمود . در سوم اوت مستر چارلز آليسون وزيرمختار انگليس در تهران ، بنابر دستور العمل وزارت خارجهء انگليس ، توجه دولت ايران را به اهميت مسئلهء سرحدات مكران جلب نموده ، خواستار خاتمهء سريع موضوع گرديد . در ششم اوت وزيرمختار و اعضاى سفارت همراه با ژنرال گلد اسميد به حضور شاه باريافتند . در اين باريابى شاه تنها به پرسش سئوالاتى دربارهء بلوچستان از گلد اسميد اكتفا نمود . فرداى آن روز سفارت انگليس نقشه‌اى از نقاط سرحدى بلوچستان كه توسط كاپيتان لووت تهيه شده بود همراه با توضيحات گلد اسميد و نيز نقشه‌اى از ايران و نقشهء ضميمه‌اى از افغانستان و ممالك همجوار آن به عنوان هديه براى شاه فرستاد . در سيزدهم اوت مجددا گلد اسميد و وزيرمختار ، اين‌بار به همراهى وزير خارجهء ايران به حضور شاه باريافتند . شاه پس از مطالعهء نقشه و توضيحات گلد اسميد ، از محلهاى كج و گوادر صرفنظر كرده ، ولى ، « مايل بود يك قسمتهائى كه داخل در اعوجاج روددشت است و هم‌چنين ناحيهء كوهك كه جزو متصرفات كلات تعيين شده بود ، ضميمهء اراضى ايران گردد » . ژنرال گلد اسميد ، حكم انگليسى بدين عنوان كه اين تغييرات مخالف روح حكميت وى است ، شديدا در مقابل خواست شاه مخالفت ورزيد و فرداى آن‌روز توضيحات كتبى مفصلى براى وزيرمختار انگليس فرستاد كه كاملا با نظريات شاه مغايرت داشت . در بيستم اوت ژنرال انگليسى مجددا به حضور شاه احضار گرديد . در اين ملاقات نيز شاه ايران درخواست كرد كه اصلاحات مورد نظرش در رأى حكميت عملى شود ، امّا حكم انگليسى بار ديگر سرسختانه ،